Je dag is nog niet begonnen en je staat al in de min
Je kent het. Je wordt wakker met dat halve seconde-moment van vrede… en dan opent je brein automatisch je to-do’s als een browser met 37 tabbladen.
Eentje schreeuwt “meeting om 9:00”, eentje fluistert “lunchbox kinderen”, eentje knippert “deadlines”, en ergens achterin speelt er een irritant pop-upje: “Waarom voel ik me nu al moe?”
En dan doe je wat ambitieuze mensen doen. Je trekt je sokken aan, je zet je schouders eronder, je pakt koffie, je gaat dóór.
Tot je ineens merkt dat je focus nergens meer landt. Dat je sneller snauwt. Dat je ’s avonds op de bank zit met je telefoon in je hand en nul idee wat je eigenlijk aan het doen bent. En dat je ondertussen denkt: “Het ligt vast aan mij.”
Maar toen ik het RIVM-rapport van de Monitor mentale gezondheid las, dacht ik vooral: nee. Het ligt niet “aan jou”. Het ligt óók aan jou, maar niet alléén. En dat onderscheid is belangrijker dan het klinkt.
Wat dat rapport eigenlijk zegt
De Monitor mentale gezondheid is opgezet om de mentale gezondheid van Nederlanders te volgen en beleid te ondersteunen. Niet alleen “hoe gaat het gemiddeld?”, maar ook: welke groepen hebben het zwaarder, welke factoren hangen ermee samen, en wat zijn de gevolgen.
En de samenvatting is… genuanceerd én confronterend.
Veel mensen zijn tevreden met hun leven. Tegelijk ervaart een aanzienlijk deel mentale problemen zoals angst- en depressiegevoelens. En de trends wijzen op verslechtering van sommige onderdelen van mentale gezondheid, vooral bij adolescenten en jongvolwassenen, en vooral bij vrouwen.
Dus ja: er is veerkracht. En ja: er is gedoe. Soms zelfs tegelijkertijd.
Wat ik er óók sterk aan vind: het rapport zet mentale gezondheid neer als iets dat ontstaat in de wisselwerking tussen persoon en omgeving. Niet als een persoonlijk karaktertrekje of een “mindset-probleem”, maar als een systeemverhaal.
En precies daar wordt het interessant voor jou, als je een druk hoofd hebt, veel verantwoordelijkheid draagt, en ondertussen probeert te functioneren alsof je brein een machine is.
Mini-breinlesje: waarom jouw stressbrein zo overtuigend klinkt
Stress is niet “zwakte”. Stress is je alarmsysteem dat te vaak aan staat.
Je brein heeft grofweg twee standen die elkaar voortdurend afwisselen: een doe-stand (focus, plannen, keuzes maken) en een alarm-stand (scannen, reageren, fixen). In een gezonde dag schakel je heen en weer, als een auto die soms gas geeft en soms netjes afremt.
Alleen: chronische stress zet je systeem in een soort permanente sportstand. Je lichaam blijft signalen geven van “door!” en “let op!”, terwijl je eigenlijk herstel nodig hebt. Dat zie je terug in het stressonderzoek: stress is niet één knop, het is een samenspel van brein, lichaam en omgeving. En als het langdurig aan blijft, stapelt de belasting zich op (allostatic load).
En focus? Focus is dan vaak de eerste die sneuvelt.
Want focus vraagt iets heel irritants: mentale bandbreedte. Rust in je hoofd. Een rempedaal dat werkt. Als stress hoog is, wordt dat rempedaal minder betrouwbaar, en ga je sneller naar “brandjes”, “snelle dopamine”, “nog even mail checken” en “waar was ik ook alweer mee bezig?”.
Niet omdat jij geen discipline hebt. Maar omdat je systeem z’n prioriteiten verlegt naar overleven.
Werkstress is geen individueel probleem, zegt het rapport – en daar ben ik het pijnlijk mee eens
Het rapport zoomt ook in op werkenden. En daar staan cijfers in die je even moet laten landen.
In 2024 had 8,2% recent ziekteverzuim vanwege psychische klachten, overspannenheid of burn-out. En in 2023 was 40,1% van het langdurig verzuim gerelateerd aan psychische klachten.
Los van wat jouw mening is over “die cijfers” (en ja, cijfers hebben altijd context), zegt dit vooral: dit is groot. Dit is niet een niche-probleem van “een paar gevoelige mensen”. Dit raakt precies die groep die altijd doorgaat.
En wat experts volgens het rapport adviseren, is opvallend logisch: creëer een mentaal gezonde werkomgeving en pak het op meerdere niveaus aan (management, team en individu) met aandacht voor basisbehoeften zoals veiligheid, waardering en verbinding. Verminder risicofactoren zoals werkdruk, eenzaamheid en continue bereikbaarheid, en versterk beschermende factoren zoals sociale steun en hersteltijd.
Met andere woorden: als jouw werkcultuur “altijd aan” normaal vindt, dan moet jouw zenuwstelsel elke dag bovenmenselijk zijn om het vol te houden.
Dat is geen zelfmanagement. Dat is topsport zonder hersteldagen.
Oké, maar wat kun jij dan vandaag wél doen?
Als je dit leest en denkt: “Leuk Sylvia, systeemverhaal, maar ik zit wel met m’n eigen donderdag!” Helemaal terecht.
Daarom één kleine proef. Geen groot plan. Geen nieuw ochtendritueel van 45 minuten. Eén microstapje dat je systeem helpt schakelen.
Zet vandaag, op een moment dat je normaal zou doorduwen (tussen meetings, na een pittige mail, vóór je je volgende taak opent), letterlijk 90 seconden een pauze aan.
Niet als “meditatie”. Gewoon als reset.
Voel je voeten. Adem iets langzamer uit dan in. En stel jezelf één vraag: “Wat is nu het ene ding dat ik wil afronden en wat is ruis?”
Dat is alles. Je traint hiermee iets wat in stress onder druk komt te staan: kiezen. Je aandacht terugroepen. Je brein laten merken dat jij nog steeds op de bestuurdersstoel zit.
En als je merkt dat je bij die vraag meteen in de weerstand schiet (“ik heb geen tijd”), zie dat dan niet als falen, maar als data. Je systeem staat te strak.
Waarom ik de komende weken een reeks artikelen schrijf
Dat RIVM-rapport is de grote macrolens: mentale gezondheid als maatschappelijke opgave, als gedeelde verantwoordelijkheid, als iets dat je niet oplost met één appje, één workshop of één goed gesprek.
Maar jij leeft niet in macro. Jij leeft in dagen. In Teams. In een agenda die te vol is. In kinderen die om aandacht vragen precies als jij “nog heel even dit” wil afmaken.
En daarom start ik deze reeks van artikelen. Elke keer één inzicht dat je helpt om je stress-systeem te begrijpen, je dag slimmer in te richten, en meer rust in je hoofd te bouwen, zonder jezelf te hoeven “fixen”. Die opbouw is bewust: eerst snappen, dan herkennen, dan verdiepen, dan pas tools en routines.
Bij Zenfluence werk ik namelijk niet met één trucje, maar met het idee dat stress en focus een ecosysteem zijn: lichaam, brein, omgeving en gewoontes die elkaar óf opjagen, óf helpen herstellen.
En als je voelt: dit is meer dan ‘druk’
Dit artikel is bedoeld als informatie en inspiratie. Het vervangt geen medisch of psychologisch advies. Maak je je zorgen over je gezondheid of zit je heel diep in de knel, neem dan altijd contact op met je huisarts of een andere professional. De tools die ik deel, helpen je om zelf meer regie te krijgen over je dag en je stressniveau.
En als je denkt: “Ik wil hier niet alleen over lezen, ik wil dit écht veranderen in mijn dag”, dan is er het I Am-programma – 6 weken van chaos naar een heldere, gefocuste werkdag. Daarin bouwen we stap voor stap aan een systeem dat jou ondersteunt: rust in je hoofd, ruimte in je dag, en focus die niet instort zodra het druk wordt. (En ja: met de nuchtere brein-nerd aanpak, geen zweefwerk.)
Maandag pakken we de allergrootste misser aan
Want als er één ding is dat bijna iedereen verkeerd begrijpt, is het dit: wat stress nou eigenlijk ís.
Maandag neem ik je mee in de basis: waarom stress geen vijand is, maar een misbegrepen systeem en waarom dat inzicht je meteen meer ademruimte geeft.
